PATENT/FAYDALI MODEL :Sınırlı bir süre ve yer için patent/ faydalı model sahibine, üçüncü kişiler tarafından buluşun izinsiz olarak üretilmesini, satılmasını, kullanılmasını veya ithal edilmesini engelleme amacıyla tanınan tekel haklarıdır. Koruma süreleri başvuru tarihi itibarıyla başlar ve aşağıdaki tabloda belirtilen süreler boyunca koruma devam eder.
Patent ve faydalı model arasındaki farklar
Patent Faydalı Model
Yenilik Bakılır Bakılır
Buluş Basamağı Bakılır Bakılmaz
Sanayiye Uygulanabilirlik Bakılır Bakılır
Usuller ve Usul Ürünü Korunur Korunmaz
Eczacılıkla İlgili Maddeler Korunur Korunmaz
Biyoteknolojik Buluşlar Korunur Korunmaz
Kimyasal ve Biyolojik Mad. Korunur Korunmaz
Araştırma Raporu Var Var
İnceleme Raporu Var Yok
Koruma Süresi 20 Yıl 10 Yıl
Patentlenebilirlik Kriterleri
Yenilik: Buluşun dünya çapında daha önce var olmaması yani tekniğin bilinen durumuna dahil olmaması anlamına gelir. Tekniğin bilinen durumu ise patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde erişilebilir (yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım vb. yolla açıklanan) her türlü bilgi anlamına gelmektedir. Patentten farklı olarak faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate
alınmaz.
Buluş Basamağı: Buluşun, ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından tekniğin bilinen durumundan aşikâr bir şekilde çıkarılamayacak nitelikte olması anlamına gelmektedir. Sanayiye Uygulanabilirlik: Buluşun tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir, uygulanabilir veya kullanılabilir nitelikte olması anlamına gelir.
Buluş niteliğinde olmadığından patent verilemeyecek konular:
* Keşifler, bilimsel teoriler, matematiksel yöntemler (Bölme işlemi için bir kısa yol metodu buluş değildir. Ancak, bu metoda göre çalışan bir hesap makinası buluş olabilir)
* Zihni faaliyetler, iş faaliyetleri veya oyunlara ilişkin plan, kural ve yöntemler (Dil öğrenme yöntemi, bulmaca çözme yöntemi, bir oyun veya ticari bir işletmeyi organize etmek için planlar buluş değildir. Ancak, dil öğretmek, bulmaca çözmek, bir planı uygulamak veya oyun oynamak için yeni bir cihaz buluş olabilir)
* Bilgisayar programları (Zihni faaliyetler, iş faaliyetleri veya oyunlara ilişkin plan, kural ve yöntemleri gerçekleştiren bilgisayar programları, kaynak ve nesne kodları teknik karakter olarak kabul edilmediklerinden dolayı buluş olarak değerlendirilmemektedir. Örneğin; Muhasebe Programı, açık artırma metodunu gerçekleştiren program vb. Ancak, teknik bir problemi çözen yöntemi gerçekleştiren bilgisayar programı veya bilgisayar programını içeren cihaz patent ile korunabilmektedir. Örneğin, iki mobil cihazı arasında daha hızlı veri iletişimini sağlayan yöntemi gerçekleştiren bilgisayar programı, bir işletim sisteminde kaynak dağılımını gerçekleştiren program veya veri şifrelemesini sağlayan program vb.)
* Estetik niteliği bulunan mahsuller, edebiyat ve sanat eserleri ile bilim eserleri (Romanlar, tablolar, heykeller buluş değildir.)
Bilginin sunumu Buluş Niteliğinde Olmalarına Rağmen Patentle Korunamayacak Buluşlar
* Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar
* Mikrobiyolojik işlemler veya bu işlemler sonucu elde edilen ürünler hariç olmak üzere bitki çeşitleri veya hayvan ırkları ile bitki veya hayvan üretimine yönelik esas olarak biyolojik işlemler (Soğuğa dayanıklılık geni içeren Gerek 79 mısır çeşidi patentlenemez. Ancak, soğuğa dayanıklılık geni içeren mısır bitkisi patentlenebilir. Ülkemizde bitki çeşitleri ve hayvan ırkları Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından tescil edilmektedir. Esas olarak biyolojik işleminden anlaşılması gereken; melezleme ya da seleksiyon gibi tamamen doğal bir olaydan oluşan bitki veya hayvan üretim usulüdür)
* İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak teşhis yöntemleri ile cerrahi yöntemler dâhil tüm tedavi yöntemleri.
* Oluşumunun ve gelişiminin çeşitli aşamalarında insan bedeni ve bir gen dizisi veya kısmi gen dizisi de dâhil olmak üzere insan bedeninin öğelerinden birinin sadece keşfi.
* İnsan klonlama işlemleri, insan eşey hattının genetik kimliğini değiştirme işlemleri, insan embriyosunun sınai ya da ticari amaçlarla kullanılması, insan ya da hayvanlara önemli bir tıbbi fayda sağlamaksızın hayvanlara acı çektirebilecek genetik kimlik değiştirme işlemleri ve bu işlemler sonucu elde edilen hayvanlar.
Faydalı Modelle Korunamayacak Buluşlar
Patentle korunabilir olmayan buluşlar dışında patent ile korunabilen fakat faydalı modelle de
korunamayan buluşlar:
* Kimyasal ve biyolojik maddeler, usuller ve bu usuller sonucu elde edilen buluşlar (Yeni bir plastik bileşeni ve onun üretim usulü)
* Eczacılıkla ilgili maddeler, usuller ve bu usuller sonucu elde edilen buluşlar (Yeni bir antihistaminik ve onun üretim usulü)
* Biyoteknolojik buluşlar (Rekombinant DNA teknolojisi ile elde edilen ürünler ve üretim usulleri)
* Usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar (Bir sac şekillendirme yöntemi, elektroliz ile su ısıtma yöntemi)
